Nowe książki. Premiery i powrotySTAROŚĆ DLA POCZĄTKUJĄCYCH

Starość i ludzkie przemijanie to temat, który budzi wiele emocji, pytań i niepokoju. A może wszystko zależy od tego, jak o nim mówimy? Jak bez lęku przyjąć starość? Co ona przynosi i jak zmienia spojrzenie na siebie, świat, w którym się żyło dawniej i jest obecnym wciąż? Czy potrafimy przywrócić starości miejsce godne i adekwatne do sumy doświadczeń, jaką zawiera? Wreszcie – czym jesteśmy jako społeczność odwracająca się od swoich wiekowych członków, ich wiedzy, potrzeb i myśli.

Dyskusja o tym, jak późny etap życia i przemijanie postrzegają seniorzy, a jak młodsze pokolenia, o późnej samotności i o tym, kto i jak dyskryminuje ze względu na wiek. Oraz dlaczego nie chcemy wiedzieć, że kiedyś – oby! – wszyscy będziemy starzy. Rozmawiają językoznawca PROF. JERZY BRALCZYK oraz lekarze PROF. ARTUR MAMCARZ i DR JANINA KOKOSZKA-PASZKOT, współautorzy książki „Choroba czy dar, czyli jak mówimy o starości”. Prowadzi Marta Perchuć-Burzyńska.

NIEDZIELA I 27.09.2026
GODZ. 14.00
Big Book Cafe MDM [ul. Koszykowa 34/50]
wstęp wolny
transmisja on-line na żywo
Po spotkaniu autorzy podpisują książki.

Partner wydarzenia: Wydawnictwo Lekarskie PZWL

PROF. JERZY BRALCZYK – językoznawca, medioznawca, ekspert od języka propagandy politycznej i reklamy. Autor kilkudziesięciu książek językoznawczych, w tym także poświęconych kwestiom języka medycznego: „Zdrowy język” i „Cukier na języku”. Autor i prowadzący programów radiowych i telewizyjnych o języku. Wiceprzewodniczący Rady Języka Polskiego, od 1988 r. nieprzerwanie wykłada na Wydziale Dziennikarstwa Uniwersytetu Warszawskiego.

PROF. ARTUR MAMCARZ – lekarz kardiolog, wykładowca akademicki, popularyzator wiedzy o medycynie i zdrowym stylu życia. Kierownik III Kliniki Chorób Wewnętrznych i Kardiologii Wydziału Lekarskiego Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego, współzałożyciel i członek wielu towarzystw naukowych, konsultant ds. kardiologii Centralnego Ośrodka Medycyny Sportowej oraz ekspert medyczny Polskiego Komitetu Olimpijskiego. Autor licznych prac naukowych i monografii.

DR JANINA KOKOSZKA-PASZKOT – lekarka specjalizująca się w chorobach wewnętrznych, geriatrii i diabetologii, od wielu lat związana z ochroną zdrowia osób starszych i chorych na cukrzycę w regionie południowej Polski. Obok praktyki lekarskiej i pracy naukowej zajmuje się popularyzowaniem zdrowego stylu życia i edukacją młodzieży oraz seniorów przez warsztaty i wykłady.

O KSIĄŻCE:
W siedmiu inspirujących rozmowach literaturoznawca prof. Jerzy Bralczyk oraz lekarze różnych specjalizacji mierzą się z tym, jak mówimy o starości – i jak to mówienie wpływa na nasze myślenie. Analizują słowa, metafory i stereotypy, zestawiając je z wiedzą medyczną, doświadczeniem klinicznym oraz refleksją humanistyczną. Rozmawiają o samotności i wykluczeniu, o szacunku i ageizmie, o miejscu seniorów w społeczeństwie dawniej i dziś. Pokazują też, jak ciało zaczyna „mówić” własnym językiem.
„Choroba czy dar, czyli jak mówimy o starości” to książka erudycyjna, pełna odniesień do historii, literatury i filozofii, a zarazem napisana z lekkością – chwilami żartobliwa, chwilami refleksyjna, niekiedy przewrotnie figlarna. Publikacja skłania do zadumy nad tym, co nieuniknione, a jednocześnie głęboko ludzkie, bo choć każdy z nas chce dożyć starości, niewielu potrafi ją bez lęku przyjąć. Autorzy tej książki pokazują, że można inaczej – z większym zrozumieniem, spokojem, a może i sympatią.

FRAGMENT KSIĄŻKI:
A.M.: Jeszcze do niedawna wielu rzeczy sobie nie wyobrażaliśmy. Średni czas trwania życia w 1901 r. nie przekraczał 40 lat, a dzisiaj jest to 80 lat. To jest w ciągu 100 lat dwukrotnie więcej.
J.B.: Stąd też określenie „staruszek” w stosunku do znacznie młodszych ludzi niż dziś, chociażby na przykład w Kabarecie Starszych Panów. Ile mieli lat ci starsi panowie? Czterdzieści–pięćdziesiąt kilka lat! I to raptem za naszej pamięci. Pamiętamy przecież, jak występowali. To skracanie i te ­ poszukiwania są więc realizacją marzeń.
Przyszło mi do głowy, że mamy tu trzy możliwości: pierwsza – spowolnienie, druga – zahamowanie, trzecia – odtworzenie, odwrócenie. Ale jest jeszcze czwarta postawa – akceptacja. Przepraszam za trywialność, ale przytoczę dawne powiedzenie-pytanie: „Jaki jest najlepszy sposób na karaluchy? – Polubić”. Polubić po prostu. Jaki jest więc najlepszy sposób na starość? Może polubić. Ale nie bardzo – lubimy ją u siebie i zawsze ją lubimy u innych. Może powinniśmy zacząć od tych innych. Jeżeli zaczniemy lubić innych starych, to może i nasza starość nie wyda nam się później taka szczególnie przykra.
A.M.: Trzeba lubić ludzi w ogóle, bo to jest trochę szersza kwestia.
J.B.: To jest jeszcze wcześniejsze. Polubić ludzi, a żeby polubić ludzi, to trzeba polubić siebie. I koło się właściwie zamyka.
A.M.: Medycyna regeneracyjna jest ciekawym obszarem, ponieważ nie dotyka tylko procesów starzenia, lecz zajmuje się też regeneracją narządów, które się z jakiegoś powodu uszkodziły. To dotyczy serca, nerek, mięśni, stawów. Mamy już pewne osiągnięcia związane z dość prostą budową niektórych struktur, czyli stawu kolanowego albo biodrowego, które się odtwarza. Są sposoby, które pokazują, że ze sztucznych tworzyw, np. cementowych, możemy „człowieka wydrukować”. Serca na razie jeszcze nie, chociaż są już pierwsze próby, które pokazują, że możemy w 3D wydrukować serce, nie po to, żeby je włożyć do organizmu, tylko żeby u konkretnego człowieka nauczyć się procedury ­ naprawy jego własnego serca na modelu, na którym przynajmniej można przećwiczyć. To jest ciekawy obszar, który się rozwija.
J.K.-P.: Jednocześnie medycyna regeneracyjna rodzi pytania o granice interwencji w proces starzenia. Skuteczna regeneracja może wydłużać okres sprawności, ale nie eliminuje biologicznego faktu przemijania. Dlatego jej rola w starzeniu powinna być postrzegana jako wsparcie zdrowego starzenia się, a nie próba zniesienia samej starości.
W tym sensie medycyna regeneracyjna staje się narzędziem, które pozwala starzeć się lepiej – z mniejszym cierpieniem i większą autonomią, pozostając w zgodzie z naturalnym rytmem życia.
J.B.: Gdybyśmy mieli taką możliwość regeneracji jak w naprawie samochodu… Jedną część się wymieni, drugą…
A.M.: To jest medycyna rekonstrukcyjna.