Wydarzenia specjalne BENIA KRZYK. SCENY Z ŻYCIA

NA ZAMKNIĘCIE | SPEKTAKL
Był w Odessie żydowski bandyta, okrutny i bezwzględny, ale z zasadami. Jego królestwo przemija, wokół rodzi się świat bez reguł. Legendarny złoczyńca musi odejść. Widowisko na motywach „Opowiadań odeskich” Izaaka Babla.

  • Adaptacja i reżyseria : Tomasz Cyz
  • Występuje: Grzegorz Damięcki
  • Muzyka na żywo: Paweł Szamburski
  • Video: Monika Stolarska
  • Partner: Centrum Polsko-Rosyjskiego Dialogu i Porozumienia
  • Data: niedziela, 27 czerwca 2021, Godz. 20:00
  • Miejsce: CENTRUM ŁOWICKA, UL. ŁOWICKA 21, NA TRAWIE [zadaszony plener]
  • Rodzaj spotkania: Wydarzenie bez transmisji. Bądź z nami na miejscu! Wstęp wolny, liczba miejsc ograniczona.

O KSIĄŻCE

Benia Krzyk to legendarny złoczyńca z Odessy, uwieczniony w pięknych „Opowiadaniach odeskich” przez Izaaka Babla. Książkę w Polsce wznowiło, w wybitnym tłumaczeniu Jerzego Pomianowskiego, wydawnictwo Austeria. Odessa z czasów Beni Krzyka była czwartym co do wielkości miastem Imperium Rosyjskiego, po Moskwie, Petersburgu i Warszawie. Zróżnicowana etnicznie, była w połowie zamieszkiwana przez Rosjan, w około 40 proc. przez Żydów, żyła tam również znaczna społeczność ukraińska, a także Francuzi, Polacy, Grecy, Romowie. Miasto było podzielone na rewiry opanowane przez różne grupy przestępcze – najważniejszym rewirem była tzw. Mołdawanka, zamieszkiwana głównie przez Mołdawian i Żydów, zabudowana niewysokimi domami, o podwórkach zastawionych dziwacznymi krużgankami. Były tam składy kupieckie, sklepiki, wozownie, synagogi, spital, cmentarz. Benia Krzyk debiutował w bandyckim świecie jako ten, który wykonuje polecenia ważniejszego – Froima Gracza, wkrótce jednak sam wyrósł na króla Mołdawanki, a później całego miasta.
Ale czy Benia Krzyk istniał naprawdę? Bezspornych historycznych dowodów na istnienie tego mitycznego złoczyńcy o szczególnej etyce i charyzmie nie ma. Nazwisko Krzyka nie figuruje w żadnych dokumentach carskich służb. Izaak Babel przyjechał do Odessy w latach 20. XX w. i tworząc „Opowiadania odeskie” najpewniej opierał się na opowieściach o innych, faktycznie żyjących bandytach, m.in. Miszki Japończyka, najbardziej zbliżonego do literackiego Beni.

O TWÓRCACH

Tomasz Cyz
Reżyser, eseista, absolwent Akademii Teatralnej im. A. Zelwerowicza w Warszawie. Autor przedstawień operowych, dramatycznych, słuchowisk, czytań performatywnych i spektakli dla dzieci. Dla cyklu „Teatroteka” wyreżyserował sztukę Marty Sokołowskiej „Holzwege” o kompozytorze Tomaszu Sikorskim, dla Teatru Telewizji – monodram „Clarissima” Justyny Bargielskiej z Aleksandrą Justą. Współpracuje z Fundacją „Kultura nie boli” oraz Fundacją Miasto Literatury. Kurator cyklu „operaOK!” dla Warszawskiej Opery Kameralnej – nowatorskiego projektu artystycznego na czas pandemii, w którym powstało 10 video-instalacji oper barokowych i klasycznych. Autor wielu książek o operze, muzyce i teatrze.

Izaak Babel
Urodził się w w 1894 r. w Odessie. Rosyjski pisarz żydowskiego pochodzenia, prozaik, dramaturg i dziennikarz. Pochodził z zamożnej, kupieckiej rodziny żydowskiej. Znał biegle jidysz, rosyjski i francuski, w którym jako piętnastolatek pisał swoje pierwsze utwory, naśladując Guy de Maupassanta. Uczył się także gry na skrzypcach i Talmudu. Po skończeniu studiów w 1915 r., w związku z działaniami wojennymi, został ewakuowany do Saratowa. Następnie dotarł do Petersburga, gdzie dzięki protekcji Maksima Gorkiego zadebiutował w czasopismie „Letopiś”. Brał udział w rosyjskiej wojnie domowej po stronie komunistów. Po wojnie wrócił do Odessy i pracował nad Opowiadaniami odeskimi – obrazem obyczajów rodzinnego miasta. Od 1923 r. mieszkał w Moskwie. W 1924 r. opublikował kilka opowiadań z późniejszych cyklów Armia konna oraz Opowiadania odeskie. Kiedy rozpoczęły się stalinowskie prześladowania, Babel przestał publikować i pisał „do szuflady”. W kolejnych latach pracował jako reporter na Ukrainie i Kaukazie. Podczas „Wielkiego Terroru” w maju 1939 r. został aresztowany przez NKWD, a w czasie przeszukań jego mieszkania skonfiskowano wiele rękopisów, które bezpowrotnie zaginęły.  26 stycznia 1940 r. został skazany na śmierć z zarzutu o szpiegostwo i udział w kontrrewolucyjnej organizacji terrorystycznej. Wyrok wykonano następnego dnia, ciało skremowano, a prochy pochowano anonimowo.

                                 

Zamów u nas książkę
Workcation
miasto stoleczne warszawa
ministerstwo kultury dziedzictwa narodowego i sportu